Ethereum Là Gì?
Ethereum là một nền tảng phần mềm phi tập trung mã nguồn mở dựa trên công nghệ blockchain. Ethereum có tiền điện tử riêng gọi là Ether và một ngôn ngữ lập trình gọi là Solidity. Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán duy trì danh sách hồ sơ vĩnh viễn, chống giả mạo. Ethereum là đối thủ cạnh tranh chính của Bitcoin.
Ethereum cho phép các nhà phát triển tạo ra các ứng dụng phi tập trung. Các thợ đào đào ra Ether Tokens có thể được sử dụng làm tiền tệ hoặc được sử dụng để thanh toán cho việc sử dụng trên mạng Ethereum. Nền tảng này cũng hỗ trợ hợp đồng thông minh (smart contracts), một loại hợp đồng kỹ thuật số.
Nhà nghiên cứu tiền điện tử Vitalik Buterin lần đầu tiên mô tả Ethereum trong một đề xuất năm 2013 để thêm một ngôn ngữ kịch bản để lập trình Bitcoin. Sự phát triển của Ethereum được tài trợ thông qua một crowdsale trực tuyến, huy động vốn từ cộng đồng thông qua việc phát hành mã token tiền điện tử và dự án đã trực tuyến vào ngày 30 tháng 7 năm 2015.
Ethereum Hoạt Động Như Thế Nào?
Ethereum sử dụng mạng blockchain. Mạng bao gồm các nút (máy tính thuộc sở hữu của những người tình nguyện khai thác đồng coin). Các nút tạo ra Ether tokens và khai thác tạo ra cryptography dựa trên nền tảng tiền tệ. Vì quá trình khai thác đòi hỏi nhiều tính toán hơn, nên những người khai thác được thưởng bằng Ether.
Nền tảng Ethereum cung cấp một Máy ảo Ethereum (EVM) hoàn chỉnh về mặt tính toán. EVM chạy các tập lệnh trên toàn thế giới thông qua một mạng lưới các nút công cộng phân tán. Các nút này cung cấp sức mạnh xử lý cho các ứng dụng phân tán mà các nhà phát triển xây dựng để chạy trên mạng. Các nhà phát triển có thể mua Ether để trả tiền để sử dụng mạng hoặc tự khai thác các mã thông báo và trở thành một phần của mạng. Một cơ chế nội bộ được gọi là phí Gas của các giao dịch trên mạng lưới.
Các hợp đồng thông minh được gửi qua mạng trên cùng một blockchain ghi lại sổ cái của các giao dịch tiền điện tử Ether. Các hợp đồng kỹ thuật số này có thể có các điều kiện chạy một tập lệnh cho đến khi các điều kiện được đáp ứng. Ethereum có một cơ chế tích hợp để phát hiện các hợp đồng bị phá vỡ. Hợp đồng thông minh có thể được sử dụng để trao đổi bất động sản, tiền, cổ phiếu, v.v. được hỗ trợ bằng Ether tokens.
Sự Khác Nhau Giữa Ethereum và Ether
Ethereum là một mạng lưới dựa trên blockchain. Nó là một nền tảng mà các nhà phát triển có thể sử dụng để xây dựng các ứng dụng và lập trình các hợp đồng thông minh làm nền tảng cho tiền điện tử. Giống như blockchain, nó có thể được sử dụng cho nhiều loại ứng dụng khác nhau, bao gồm các ứng dụng tài chính khác nhau.
Ether (ETH) là tiền điện tử gốc của Ethereum. Nó được mua và bán thông qua nền tảng Ethereum. Đây là một trong nhiều loại tiền điện tử có thể được giao dịch trên mạng Ethereum. Nó cũng được sử dụng để thưởng cho các thợ đào khi họ thêm các khối vào blockchain.
Ether hỗ trợ mạng Ethereum. Ether được trả cho các dịch vụ và ứng dụng máy tính được xây dựng trên nền tảng này. Được mô tả là nguyên liệu cho Ethereum vận hành.
Ví dụ, một ứng dụng chạy trên Ethereum cần tài nguyên để hoạt động. Các nhà phát triển sử dụng Ether token để tài trợ cho các ứng dụng của họ và hỗ trợ chúng trên mạng lưới.
Ứng dụng của Ethereum
Theo Ethereum Foundation, Ethereum có thể được sử dụng để viết mã, phân quyền, bảo mật và giao dịch hầu hết mọi thứ.
Công dụng:
- crowdfunding
- financial exchanges
- company governance
- domain names
- intellectual property
- smart property with hardware integration
- voting
- contracts and agreements
Ethereum được sử dụng cho những mục đích sau:
- Mua và bán các loại tiền điện tử như Ether và các Ethereum có thể thay thế khác.
- Lưu trữ các hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung (dApps).
- Thực hiện các hoạt động tài chính phi tập trung;
- Trao đổi các mã thông báo không thể thay thế.
- Hoạt động của phần mềm doanh nghiệp dựa trên Ethereum độc lập với chuỗi Ethereum công khai.
- Chơi các trò chơi điện tử dựa trên Ethereum cho phép người dùng kiếm tiền điện tử thực bằng cách chơi trò chơi.
Hai ví dụ dự án dựa trên Ethereum:
- Microsoft và ConsenSys hợp tác để xây dựng Ethereum Blockchain như một Dịch vụ trên Microsoft Azure. Sự hợp tác giữa Microsoft và ConsenSys nhằm mục đích cung cấp cho khách hàng doanh nghiệp và các nhà phát triển một môi trường phát triển blockchain trên nền tảng đám mây.
- Một liên doanh giữa Advanced Micro Devices và ConsenSys sẽ xây dựng một mạng lưới các trung tâm dữ liệu với cơ sở hạ tầng Ethereum.
Ethereum và Bitcoin: Những Điểm Khác Nhau Chính
Bitcoin là loại tiền điện tử được sử dụng nhiều nhất và Ethereum chỉ đứng sau Bitcoin. Thuật ngữ Bitcoin được sử dụng để chỉ mạng lưới blockchain và cả đồng tiền chính. Ethereum được đề cập đến là mạng lưới blockchain và Ether được đề cập đến là tiền điện tử chính của mạng lưới.
Sự khác biệt khác giữa mạng Bitcoin và Ethereum là:
- Chữ viết tắt (Abbreviation): BTC là từ viết tắt của đồng Bitcoin và ETH là từ viết tắt của đồng Ether.
- Bắt đầu (Inception): Bitcoin là tiền ảo đầu tiên trên thế giới, ra đời vào năm 2009. Ethereum tiếp theo vào năm 2015. Ether ban đầu được dự định để bổ sung cho Bitcoin, nhưng cuối cùng hai đồng tiền này đã cạnh tranh nhau.
- Khả năng giao dịch (Trades enabled): Bitcoin chỉ có thể giao dịch trong mạng lưới tiền điện tử, trong khi đó Ethereum cung cấp nhiều phương thức trao đổi (exchange), bao gồm cả hợp đồng thông minh (smart contracts).
- Thời gian khối (Block time): Thời gian khối trung bình để một giao dịch Ether được xác nhận là khoảng 12 giây so với 10 phút của Bitcoin.
- Hệ thống đồng thuận (Consensus system): Cả mạng Ethereum và Bitcoin đều hoạt động trên hệ thống Proof of Work (PoW) được sử dụng để xác thực các giao dịch. Vào năm 2022, là một phần của bản nâng cấp Ethereum 2.0, Ethereum sẽ chuyển sang một hệ thống mới có tên là Proof of Stake (PoS).
- Mã thực thi (Executable code): Các giao dịch Ethereum có thể được gắn thẻ bằng mã thực thi, nhưng các giao dịch mạng Bitcoin thì không. Điều này cho phép các ứng dụng phân tán và các giao dịch có điều kiện, tức là các giao dịch chỉ xảy ra khi các điều kiện nhất định được đáp ứng.
- Loại mã hóa (Encryption type). Hai mạng blockchain thực hiện mật mã khác nhau. Ethereum chạy Ethash và Bitcoin chạy mật mã Secure Hash Algorithm 256 (SHA-256).
NHỮNG LỢI ÍCH CỦA ETHEREUM
Nhiều ưu điểm của công nghệ blockchain áp dụng cho Ethereum, bao gồm:
- Phi tập trung (Decentralization): Ethereum phi tập trung, vì vậy không có sự can thiệp từ các nhà cung cấp đám mây bên thứ ba. Nó sử dụng blockchain cho phép giao dịch ngang hàng. Người dùng có thể trao đổi giá trị và lưu trữ dữ liệu mà không cần một bên trung gian, không giống như các ứng dụng phần mềm khác thường yêu cầu sự tin tưởng vào một trung tâm quản trị.
- Khả dụng (Availability): Ethereum được phân cấp, vì vậy không có thời gian chết nếu một nút gặp sự cố. Các mô hình sử dụng máy chủ tập trung có thể gián đoạn gây ra các vấn đề về hiệu suất.
- Sự riêng tư (Privacy): Người dùng có thể ẩn danh khi sử dụng mạng để chia sẻ. Bạn không cần nhập thông tin đăng nhập cá nhân của mình để sử dụng các ứng dụng Ethereum.
- Sự an toàn (Security): Giống như bất kỳ mạng dựa trên blockchain phi tập trung nào, Ethereum được thiết kế để không thể bị bẻ khóa. Tin tặc cần kiểm soát hầu hết các nút mạng để khai thác mạng.
- Mạng lưới mở (Permissionless). Ethereum là một blockchain mạng lưới mở. Nói cách khác, bất kỳ ai cũng có thể tham gia. Điều này trái ngược với các blockchains mạng lưới đóng (Permissoned blockchain), giới hạn số người tham gia nhất định.
- Đáng tin tưởng: Các hợp đồng thông minh được mã hóa làm nền tảng cho các giao dịch và thỏa thuận trên Ethereum tạo ra các hợp đồng đáng tin tưởng hơn. Ví dụ: một người làm việc tự do nhận được công việc thông qua dApp trên Ethereum có thể tham gia vào một hợp đồng thông minh với một quy tắc được mã hóa có nội dung: “Khi công việc Y hoàn thành, phần thưởng X sẽ được phát hành”. Điều này khác với một hợp đồng thông thường phải được giải thích và thực thi.
Nhược điểm của Ethereum
Hai lời chỉ trích về nền tảng Ethereum là:
- Tài Nguyên Tiêu Thụ: Việc sử dụng giao thức đồng thuận PoW của Ethereum hiện tại là một cách tiêu tốn nhiều năng lượng để đảm bảo rằng các nút của mạng đồng ý về trạng thái của tất cả thông tin được ghi lại trên blockchain. Tất cả các hợp đồng thông minh được lưu trữ trong tất cả các nút của blockchain và mỗi nút tính toán đồng thời từng hợp đồng thông minh.
- Sự an toàn: Giao thức PoW cũng làm nảy sinh các vấn đề về bảo mật. Các lỗ hổng hợp đồng thông minh trên các blockchain công khai đều hiển thị với mọi người và có thể mất nhiều thời gian để sửa hơn là khai thác.
Sự chỉ trích này sẽ được giải quyết khi Ethereum chuyển từ thuật toán đồng thuận PoW sang cơ chế đồng thuận PoS vào năm 2022. PoS dự kiến sẽ cải thiện hiệu quả tài nguyên của chuỗi khối Ethereum bằng cách cung cấp cho các thợ đào có nhiều coin hơn để khai thác hoặc xác minh các khối. Kết quả là có ít nút hơn thực hiện nhiều công việc hơn. Không cần thiết bị đặc biệt. Tất cả những gì bạn cần là số lượng coin nhất định để khai thác và kết nối internet.
Nhược điểm của phương pháp này là sức mạnh khai thác chỉ tập trung ở một số ít người. Điều này dễ thao túng và hợp tác mạng lưới.
Những hạn chế khác của Ethereum là:
- Rào cản gia nhập.
- Tốn nhiều chi phí để phát triển.
- Thách thức đối với những người không rành về công nghệ.
Ethereum 2.0
Ethereum 2.0, còn được gọi là ETH 2.0 hoặc Serenity, là một bản nâng cấp lớn cho mạng Ethereum được lên lịch vào năm 2022. Mục tiêu là tăng lượng giao dịch mạng từ 15 giao dịch mỗi giây lên hàng chục nghìn giao dịch mỗi giây. Để làm điều này, khối lượng công việc được phân phối trên nhiều blockchain song song (parallel blockchains) chia sẻ một blockchain đồng thuận chung PoS. Để có thể thao túng một chuỗi đòi hỏi phải sử dụng sự đồng thuận chung. Điều này là quá tốn kém đối với kẻ tấn công.
Kế hoạch chuyển sang ETH 2.0. Gồm ba giai đoạn:
- Giai đoạn 0 – Chuỗi báo hiệu (The Beacon Chain): Ra mắt vào ngày 1 tháng 12 năm 2020, tạo ra một blockchain PoS đóng vai trò là trung tâm cho Ethereum 2.0.
- Giai đoạn 1 – Hợp nhất (The Merge): Hợp nhất chuỗi beacon với mạng Ethereum ban đầu, thực hiện chuyển đổi hoàn toàn từ PoW sang PoS. Điều này được lên kế hoạch vào nửa đầu năm 2022.
- Giai đoạn 2 – Chuỗi mảnh (Shard chains): Trải rộng khối lượng công việc mạng trên 64 mạng mới và Ethereum 1.0 dự kiến sẽ trở thành một trong những phân đoạn của Ethereum 2.0. Dự kiến ra mắt vào năm 2022.
PoS cho phép các thợ đào khai thác dựa trên đó các thợ đào sẵn sàng đặt (stake) một lượng ETH nhất định. Theo thông tin mới nhất ngày 30 tháng 11 năm 2021, con số đó là 32 ETH.
Ethereum Classic
Ethereum Classic là tên của chuỗi khối Ethereum ban đầu.
Vào năm 2016, một loạt các hợp đồng thông minh trên nền tảng có tên DAO, một tổ chức tự trị phi tập trung, đã huy động được số tiền kỷ lục 150 triệu đô la trong một đợt bán trực tuyến. Đây là tên của phương thức huy động vốn cộng đồng được sử dụng để hỗ trợ Ethereum.
Ngay sau khi số tiền này được huy động, các tin tặc ẩn danh đã đánh cắp số token DAO trị giá 50 triệu đô la. Điều này đã khiến cộng đồng tiền điện tử quyết định phân tách mạng và thu hồi số tiền bị đánh cắp. Forking đang sử dụng mã nguồn cũ để tạo mã nguồn mới.
Một đợt phân tách mạng chia chuỗi khối Ethereum thành hai phần. Ethereum Classic ban đầu và Ethereum mới. Điều này gây ra xung đột giữa hai mạng và được gọi là hard fork. Một đợt hard fork xảy ra khi một nút có phiên bản mới nhất của chuỗi khối không còn chấp nhận các phiên bản cũ hơn.
Lịch sử Ethereum
Những ngày quan trọng phát triển mạng lưới Ethereum:
- 2013. Ethereum lần đầu tiên được mô tả trong sách trắng (white paper) bởi Vitalik Buterin vào cuối năm 2013 về việc phát triển các ứng dụng phi tập trung. Buterin muốn cải thiện sự phát triển của các ứng dụng blockchain để các tài sản trong thế giới thực như bất động sản và cổ phiếu có thể được liên kết với blockchain. Một trong những lý do Buterin chọn cái tên Ethereum là vì nó có chứa từ Ether như là một phương tiện vô hình cho phép ánh sáng có thể truyền qua được.
- 2014 phát triển chính thức phần mềm và EVM đã được nêu trong một bài báo của Gavin Wood, người lúc đó là Giám đốc Công nghệ của Ethereum Thụy Sĩ GmbH.
- 2015. Ethereum tạo ra khối genesis, đánh dấu sự ra mắt chính thức của nền tảng.
- 2018. Ethereum xếp thứ hai chỉ sau Bitcoin theo vốn hóa thị trường.
- Năm 2021. Một bản nâng cấp mạng lớn có tên là London bao gồm Đề xuất cải tiến Ethereum 1559 (Ethereum Improvement Proposal 1559), đề xuất này đã giới thiệu các cơ chế để giảm sự biến động trong phí giao dịch. Giá ETH đã tăng lên mức cao nhất mọi thời đại là $ 4,865,57 vào tháng 11 năm 2021.
- Năm 2022, Ethereum sẽ chuyển sang Ethereum 2.0, chuyển từ mô hình đồng thuận PoW sang PoS.
mkaykhoi
