Venture Capital Và Những Điều Cần Phải Biết

Venture Capital (VC) là một thành phần không thể thiếu trong bất kỳ mảng đầu tư nào, từ truyền thống cho đến Crypto.Đây là quỹ đầu tư mang tính chất mạo hiểm, thường rót vốn cho những dự án mới thành lập. Nó ra đời từ chính nhu cầu gọi vốn của các dự án nhỏ, không có khả năng gọi vốn trên thị trường hoặc không thể đứng ra vay nợ ngân hàng.

Trong Crypto, định nghĩa về Venture Capital cũng không quá khác biệt, bản thân thị trường Crypto đã mang tính mạo hiểm, nhiều rủi ro hơn so với thị trường truyền thống. Chình vì vậy tất cả các nhà đầu tư trong Crypto đều có thể gọi là Venture Capital (VC). Một số VC nổi tiếng trong thị trường Crypto có thể kể đến: Coinbase Ventures, Hashed, Paradigm, Delphi Digital,…

Các vai trò cần có trong một quỹ đầu tư

• Limited Partners (LP): Những người sẽ đưa tiền của mình cho quỹ đi đầu tư
• Managing Partners (General Partners – GP): Người có tiếng nói lớn nhất trong quỹ đầu tư, trực tiếp quản lý số tiền đó để đầu tư vào các dự án.
• Principals: Chỉ dưới quyền của GP, chịu trách nhiệm tìm kiếm các cơ hội đầu tư cho quỹ. Họ dẫn đầu nhóm thẩm định và sẽ thực hiện phân tích tài chính các công ty có tiềm năng trong danh mục đầu tư.
• Venture Partners: Là những nhà đầu tư kỳ cựu có thâm niên trong một lĩnh vực nào đó, có thể coi đây là một Advisors của quỹ.

Nói tóm lại, GP sẽ dùng tiền của LP để đầu tư vào các công ty khác để sinh lợi nhuận. 

Các loại phí cần có trong quỹ đầu tư

Để vận hành quỹ cần có một số loại phí đáp ứng cho quá trình hoạt động. Các phí này sẽ do LP chi trả dựa trên tỉ lệ vốn mà họ đóng góp. 

Phí tổ chức, đảm bảo pháp lý quỹ

Khi tạo ra một quỹ nào đó GP phải cần tiền để xây dựng khung pháp lý cho quỹ. Ngoài ra khi nhận góp vốn từ LP, cũng cần chi trả phí hồ sơ để đăng ký quan hệ đối tác giữa hai bên, chi phí này được dao động từ 500-2000 USD.

Trong quá trình hoạt động nếu có trường hợp sửa đổi tài liệu, đàm phán, hoặc liên quan đến pháp lý cũng sẽ tốn một số chi phí.

Phí quản lý quỹ

Đây giống như một khoản thưởng dành cho GP khi họ chịu trách nhiệm điều hành và quản lý quỹ. Mức phí này sẽ dao động từ 2-2,5% tổng vốn cam kết và được trả theo năm trong suốt thời gian quỹ hoạt động.

Ngoài ra phí quản lý có thể được tính theo từng thương vụ đầu tư, dựa vào số vốn được triển khai. Điều này sẽ thúc đẩy quỹ đầu tư cho nhiều dự án hơn. Đây cũng chính là lý do thị trường crypto vẫn có nhiều thương vụ đầu tư diễn ra trong lúc downtrend.

Lãi suất từ đầu tư

Đây là số tiền tính theo lợi nhuận tạo ra từ các dự án mà GP đầu tư. Thông thường sau khi có lãi, tổng tiền quỹ sẽ được trừ đi tiền vốn mà LP đã bỏ ra, còn lại chia theo tỉ lệ 20% thuộc về GP, 80% chia theo tỉ lệ góp vốn của LP .

Quá trình gọi vốn trong Crypto

Các vòng gọi vốn trong Crypto

Các dự án trong Crypto chỉ gọi vốn Seed Round và Private Round, trong một số trường hợp sẽ gọi vốn thêm ở Series A, Series B và Pre-Seed. 

Seed Round là vòng gọi vốn đầu tiên. Ở vòng này các dự án chưa có số liệu hoặc số liệu không có gì nổi bật. Để tìm kiếm được dự án tốt các nhà đầu tư sẽ nhìn vào ý tưởng, đội ngũ thực hiện dự án, kết quả các dự án họ từng làm trước đó..

Thông thường ở vòng này số tiền các dự án trong Crypto gọi được dao động từ 1 triệu đến 10 triệu USD. Các nhà đầu tư sẽ được mua token với giá thấp, tuy nhiên khả năng gặp rủi ro cũng rất cao.

Theo lý thuyết thì các vòng gọi vốn thường cách nhau một khoảng thời gian để chứng minh hiệu suất dự án cho các nhà đầu tư ở vòng sau. Tuy nhiên thực tế Private Round diễn ra gần như đồng thời với Seed Round chỉ khác giá token và thời gian Vesting.

Đội ngũ dự án sẽ xem xét đưa các VC vào các vòng phù hợp dựa vào số tiền mà các nhà đầu tư đóng góp, mối quan hệ, cách chơi của các VC.. 

Có rất ít dự án gọi vốn ở Series A, Series B, có thể do vòng đời dự án ngắn, team không có động lực làm tiếp hoặc dự án có thể tự tạo doanh thu riêng. Pre-Seed sẽ tường tự Seed Round, chỉ đơn giản là sớm hơn, có thể khi chưa định hình được Tokenomic.

Về thời gian gọi vốn

Từ khi DeFi bùng nổ, Crypto cũng trở nên quen thuộc với rất nhiều người, với Venture Capital cũng vậy. Do đó để có thể gọi vốn thành công, các dự án cần phải có sản phẩm đã hoạt động hoặc trong quá trình phát triển.

Trong năm 2021 đã xuất hiện hình thức mới khi mà dự án đã hoạt động ổn định một thời gian mới bắt đầu đi kêu gọi vốn, ví dụ nhữ Trader Joe, Proposal bán SUSHI cho quỹ đến từ Sushi. Mục đích của việc này chính là để chứng minh tiềm năng mạnh mẽ của dự án, rằng họ chấp nhận hoạt động trong thời gian đầu, tự bỏ tiền để phát triển sản phẩm. Sau khi dự án lớn mạnh, có thành tựu nhất định họ bắt đầu gọi vốn bằng cách bán ra token với giá rẻ hoặc kèm điều kiện khác.

Ví dụ để mở rộng mạng lưới 1inch, mặc dù đã có lợi nhuận ban đầu họ vẫn chọn cách bán với giá discount, 1INCH chỉ còn 1.5 USD trong khi giá giao dịch khoảng 3.6 USD.

Rủi ro của dự án khi chọn Venture Capital là gì?

Một số nhà đầu tư có tư tưởng ăn ngắn, khi nhận được token của dự án họ sẽ xả bất chấp chart token như thế nào. Một khi chart bị xấu, cộng đồng tham gia dự án cũng nhận thấy sẽ hoảng loạn và bán tháo token theo. Như vậy dự án sẽ phải gánh chịu rất nhiều thiệt hại.

Có trường hợp khi biết trước tin tức như Airdrop, quỹ đã cầm rất nhiều tiền vào thực hiện đúng quy trình để có được lượng token lớn, sau đó xả ra để thu lợi nhuận. Tuy nhiên cách làm này không giúp gì cho dự án mà còn làm cho các holders chịu thiệt thòi.

Ví dụ là trường hợp cộng đồng phát hiện ra một trong những nhà đầu tư Seed Round của Ribbon là Divergence biết trước cách thức tham gia Airdrop và đã thu được rất nhiều lợi nhuận sau khi dump token của dự án, trước đó VC này đã bỏ ra $25.000. Sau đó Divergence đã trả lại một phần số tiền là 1.9 triệu USD RBN.

Dường như tin tức Airdrop được các nhà đầu tư lợi dụng một cách triệt để thu lại số tiền lớn cho cá nhân, trường hợp ở đây chính là Divergence.

Khi đầu tư trong Crypto các Venture Capital sẽ gặp rủi ro gì?

Đầu tư bất cứ thứ gì cũng sẽ có rủi ro và tất nhiên trong Crypto thì rủi ro này càng lớn hơn. Không phải lúc nào quỹ cũng có lợi nhuận trong đầu tư, vì cơ bản những người hoạt động trong quỹ cũng chỉ là có kinh nghiệm, hoạt động được tối ưu hơn nhà đầu tư nhỏ lẻ, nhưng rủi ro thì không thể tránh khỏi.

Vấn đề đầu tiên các VC có thể gặp phải chính là Scam, không phải dự án nào cũng ôm tiền bỏ trốn, mặc dù cũng có một số trường hợp đã xảy ra. Sam có thể là việc dự án không thực hiện đúng với lộ trình đã đặt ra ngay từ đầu. Thay vì tiến độ bình thường sau 3 tháng dự án cho ra sản phẩm, nửa năm có lợi nhuận theo KPI đặt ra thì dự án lại chậm trễ tiến độ, không có bước tiến trong quá trình phát triển.

Một số dự án không mang lại lợi nhuận mà thậm chí nhà đầu tư thua lỗ nặng. Một số dự án ban đầu tiến triển rất tốt nhưng do một số yếu tố khách quan mà dẫn đến thua lỗ, vấn đề này không thể tránh khỏi. 

Tuy nhiên các quỹ đầu tư này  thường sẻ tham gia vào nhiều dự án  vậy nên nguồn vốn được phân bổ  khắp nơi. Nếu dự án này không thu lại được lợi nhuận thì sẽ được bù từ các dự án khác. 

Chiến lược của các Venture Capital

Mỗi cá nhân trong quỹ đều có kinh nghiệm về thị trường Crypto, tuy nhiên không ai giống ai cả dẫn đến cấu trúc của quỹ có sự khác biệt. Ngoài ra quỹ sẽ chịu ảnh hưởng của các yếu tố khách quan khác.

Ví dụ:

• Delphi Digital có tầm nhìn tốt ở layer 1 với các deal khủng như Terra, Solana nhưng với Lending thì không có gì nổi bật lắm.
• Ở Spartan dù không có vị thế ở dự án layer 1 nhưng lại chú trọng Internet of Blockchain của Cosmos hay Polkadot với nhiều dự án trong 2 hệ sinh thái này.

Chính vì vậy NFT, Play to Earn, Delphi Digital và Spartan đều có rất nhiều dự án NFT, Gaming

Thông thường các quỹ sẽ chia vốn ra làm nhiều phần chứ không tập trung vào một dự án nào cả. Mỗi một phần vốn sẽ được đầu tư với mục đích khác nhau, thu lợi nhuận hoặc tạo mối quan hệ…

Not Boring Capital chia sẻ chiến thuật khi đầu tư:

• Core: Dùng 75% tổng Fund cho các dự án chính có thể hoàn lại vốn trong Bull case
• Growth: Khoảng 20% tổng Fund đầu tư khi dự án đã triển khai được một thời gian, an toàn hơn với giá trần thấp và giá sàn cao hơn.
• Explore: Một khoản đầu tư nhỏ 5-10% để có vị thế trong vòng gọi vốn tiếp theo hoặc tăng deal flow. Lợi nhuận mang lại cao đi kèm với rủi ro có thể xảy ra.

Kinh nghiệm để dự án chọn Venture Capital 

Ngày 16/10, Jason Choi – General Partner của Spartan đã có một chia sẻ trên tweet khá thú vị về cách lựa chọn Venture Capital (VC).

Theo Jason, việc gọi vốn rất quan trọng, giống như là chúng ta đang “thuê” nhà đầu tư, cần chậm rãi  không được vội vã. Khi tiếp xúc với các nhà đầu tư, các dự án cần xem xét kỹ những gì mình nhận được để ra deal cho phù hợp. Nếu deal quá nhỏ dành cho một quỹ quá to, thì đừng mong chờ những sự tư vấn kỹ lưỡng.

Các giá trị mà VC mang lại cho dự án sẽ là:

• Branding, Marketing để dự án được cộng đồng biết đến nhiều hơn
• Technical support, hỗ trợ code phụ nếu cần hoặc có thể tham gia hệ sinh thái các dự án mà quỹ đang đầu tư.
• Mở rộng mối quan hệ trong ngành
• Cố vấn về chiến lược phát triển, mô hình cho dự án, thiết kế tokenomics

Ví dụ: Trên twitter Luke Saunders – CTO của Delphi Digital từng mô tả: Tại Delphi có rất nhiều kinh nghiệm về AMM. Họ là nhà đầu tư ban đầu và ủng hộ Thorchain. Delphi cũng giúp đỡ rất nhiều cho sự thành công của Thorchain nhờ sự tư vấn, nghiên cứu của họ. 

Thông thường các Venture Capital sẽ đưa ra con số tối thiểu để đầu tư vào dự án, nhưng tốt nhất đừng đưa cho họ bằng mức tối thiếu đó. Mỗi nhà đầu tư đều có rất nhiều dự án vậy nên không thể đòi hỏi VC dành thời gian cho một dự án một allocation quá ít so với dự án khác offer cao hơn rất nhiều.

Việc một quỹ đầu tư cho nhiều dự án là chuyện bình thường, vậy nên không tránh khỏi đầu tư vào dự án đối thủ cùng phân khúc của bạn. Nếu không tin tưởng VC sẽ bảo mật thông tin dự án thì hãy liên hệ để làm việc với VC đó. 

Tóm lại: 

Quỹ trong thị trường Crypto không chỉ mang về lợi nhuận cho nhà đầu tư mà còn là nhân tố quan trọng để dự án phát triển tốt hơn. Nếu không có sự đầu tư của quỹ, dự án không có kinh phí để phát triển, không được định hướng từ những người có kinh nghiệm rất khó tồn tại trong môi trường thay đổi như Crypto. 

Orca Labs | Liên Nguyễn